अनिल खत्री
असार २८, गुल्मी
गुल्मीको मदाने गाउँपालिका वडा नम्बर १, अग्लुङका मिर्गौला पीडित मोहन थापाले सरकारले तोकेको मासिक भत्ता पाउन सकेका छैनन् । विगत केही वर्षदेखि मिर्गौला फेल भएर गुल्मी अस्पताल, तम्घासमा नियमित डायलाइसिस गराइरहेका थापालाई स्थानीय सरकारले विभिन्न कानुनी दाउपेच देखाएर भत्ताबाट वञ्चित गरेको हो ।
पीडित थापाले भत्ताका लागि पटक–पटक वडा कार्यालय र गाउँपालिकामा अनुरोध गर्दा पालिका र वडाका प्रतिनिधिहरूले “यसका लागि विपन्न वर्ग हुनुपर्छ, क र ख वर्ग छुट्याउनुपर्छ, त्यही भएर नपाएको हुन सक्छ” भन्ने गैरजिम्मेवार जवाफ दिँदै पन्छाउने गरेका छन् ।
पीडित मोहन थापाको पारिवारिक र आर्थिक अवस्था अत्यन्तै कमजोर (निम्न वर्ग) छ । रोगका कारण घरको मुख्य कमाउने व्यक्ति नै अस्पतालको शैयामा परेपछि परिवार ऋणको दलदलमा फसिसकेको छ । हप्तामा दुई पटक अनिवार्य डायलाइसिस गर्नुपर्ने भएकाले गाउँ(अग्लुङ) बाट नियमित अस्पताल आउजाउ गर्न सम्भव नभएपछि थापा परिवार अहिले तम्घास बजारमै कोठा भाडामा लिएर बस्न बाध्य छन ।
पीडित मोहन थापाकी छोरी अन्जु थापाले आफ्नो पीडा पोख्दै भनिन्: हप्तामा दुई पटक डायलाइसिस गर्नैपर्छ । गाउँबाट घर–जान आउन सम्भव नभएर बजारमै कोठा लिएर बसेका छौँ । बजारमा खान–बस्न रकोठा भाडा तिर्नै गाह्रो भइसक्यो । कहिले महँगो सुई लगाउनुपर्छ त कहिले थप औषधिहरू किन्नुपर्छ, खर्चको सीमा नै छैन । यस्तो अवस्थामा सरकारले तोकेको महिनाको ५ हजार रुपैयाँ मात्रै पाइदिए पनि हामीलाई धेरै ठूलो राहत हुन्थ्यो । तर पालिकाले वर्गको कुरा गरेर अल्झाइरहेको छ ।“गाउँमा चन्दा उठाएर बुबाको उपचार गरि ज्यान बचाउन सफल भएको हो । हामिले पटक पटक वडा कार्यालय पुगेर गरेको अनुरोध खेर गएको थापाले बताईन । बिपन्न र सम्पन्न बर्गको कार्ड कहाँ बाट पाउने हो कसले दिने समेत प्रस्न गरेकी छिन ।
कार्यविधि मिचेर पालिकाको आफ्नै नियम !
नेपाल सरकार, स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको कार्यविधि अनुसार मिर्गौला फेल भई डायलाइसिस गराइरहेका वा मिर्गौला प्रत्यारोपण गरेका देशका हरेक नागरिकले बिना कुनै भेदभाव औषधि उपचार खर्च बापत मासिक ५ हजार रुपैयाँ भत्ता पाउने स्पष्ट व्यवस्था छ। यसमा स्थानीय तहले धनी–गरिब वा क र ख वर्ग भनेर वर्गीकरण गर्ने र भत्ता रोक्ने कुनै कानुनी प्रावधान छैन । तर, मदा नेगाउँपालिकाले भने सरकारको नियमलाई लत्याउँदै आफ्नै मनपरी नियम थोपरेर बिरामीलाई सास्ती दिइरहेको छ।
अग्लुङमा अर्का बिरामी थपिँदा झन् त्रास
मदाने–१, अग्लुङमै अहिले अर्कि पुष्पा बि क पनि मिर्गौला पीडित बिरामी थपिएकि छिन । वर्षौँदेखि अस्पतालको शय्यामा मृत्युसँग लडिरहेका पुराना बिरामी मोहन थापाले त पालिका र वडाको बेवास्ताका कारण भत्ता पाउन सकेका छैनन् भने, भर्खरै थपिएका नयाँ बिरामीले न्याय पाउनेमा स्थानीयबासीले आशंका व्यक्त गरेका छन् । मदाने गाउँपालिकाका स्वास्थ्य प्रमुख सङ्ग बुझ्दा बिपन्न बर्गको कार्ड नहुदा नपाएको जबाफ दिएका छन ।
नागरिकको बाँच्न पाउने अधिकार र स्वास्थ्य सम्बन्धी मौलिक हकको धज्जी उडाउँदै मदाने गाउँपालिका र वडा कार्यालयले देखाएको योसंवेदनहीन रवैयाप्रति स्थानीयबासी आक्रोशित बनेका छन्। आर्थिक रूपमा थला परेका मोहन थापा जस्ता वास्तविक पीडितलाई तत्काल राज्यले तोकेको भत्ता उपलब्ध गराउन र ‘वर्ग‘ को बहानाबाजी तत्काल बन्द गर्न सरोकारवालाहरूले जोडदार माग गरेका छन्।
